Hoe kies je de juiste warmtepomp op basis van berekeningen?

De juiste warmtepomp kies je níet op gevoel of vuistregels, maar op basis van drie kernberekeningen en randvoorwaarden:

  1. Ontwerp‑verwarmingslast per ruimte/gebouw volgens NEN‑EN 12831‑1 (wintervermogen). 
  2. Koellast & binnenklimaat met EN ISO 52016‑1 (uurberekening; zomervermogen & comfort), ook relevant voor TOjuli/oververhitting. 
  3. Energieprestatie/BENG met NTA 8800 (jaarprestaties; vergunning/label), als kader naast je vermogenstoetsen. 

Met deze drie bepaal je type (lucht‑/water, bodem‑ of water/water), vermogensgrootte, aanvoertemperatuur & afgiftesysteem, koelstrategie en subsidie‑/regelgevings‑fit (ISDE, TOjuli). 

 

1) Stap 1 – Bepaal het benodigde verwarmingsvermogen (winter)

Voer een ruimtegewijze warmteverlies-/transmissieberekening uit volgens NEN‑EN 12831‑1. Je ontvangt per vertrek en totaal het kW‑vermogen bij ontwerpbuitentemperatuur, inclusief transmissie, ventilatie/infiltratie en (indien relevant) opwarmtoeslag. Dit is de basis voor het selecteren en moduleren van de warmtepomp. 

Waarom dit telt: Over- of onderdimensioneren leidt tot comfort‑ of rendementsverlies (pendelen, onnodig elektrisch bijstoken). Kies daarom een unit die het ontwerpverlies dekt bij de gewenste aanvoertemperatuur—zeker bij lagetemperatuurverwarming. Praktijkbronnen benadrukken dat juiste vermogenspassing pendelen voorkomt en de SCOP/SPF ten goede komt.

 

2) Stap 2 – Check de aanvoertemperatuur en het afgiftesysteem

De benodigde aanvoer-/retourtemperaturen volgen uit de warmtelast én het afgiftesysteem (vloerverwarming, lage‑temperatuur radiatoren, convectors). Hoe lager de aanvoertemperatuur, hoe hoger het rendement (COP/SCOP) van de warmtepomp. Consumentenvoorlichting en techniekbronnen leggen uit dat warmtepompen meerdere eenheden warmte leveren per kWh stroom (COP ≈ 3–5), mits het systeem op lage temperaturen werkt.

 

Ontwerpimplicatie: laat de 12831‑uitkomst direct vertalen naar afgifte (q‑per‑ruimte → radiator-/vloerselectie). Dat borgt dat de gekozen warmtepomp met realistische aanvoertemperaturen kan draaien.

 

3) Stap 3 – Kies monovalent of (hybride) bivalent

  • Monovalent: warmtepomp dekt 100% van de verwarmingslast op ontwerpkoud—vereist passende afgifte/aanvoertemperatuur en voldoende vermogen. 7
  • Bivalent/hybride: warmtepomp dekt deellast; piek onder het bivalente punt door elektrische bijverwarming of (bestaande) ketel. Selecteer bivalent punt o.b.v. lastcurve en economische/dynamische overwegingen.

 

4) Stap 4 – Bepaal het type warmtepomp

Lucht‑water (meest toegepast), bodem‑/water (brine/water) of water/water (open bron). Keuze hangt af van lastprofiel, koellast/comfortwens, ruimte/boringsopties en geluid. In algemene voorlichting lees je hoe warmtepompen werken en wanneer welk type geschikt is.

 

5) Stap 5 – Toets de koellast (zomer) en TOjuli

Bereken de koellast en de binnentemperatuur met EN ISO 52016‑1 (uurmethode). Factoren: zoninstraling/oriëntatie, glas (g‑waarde), zonwering, interne lasten, ventilatie (latent) en regelstrategie. Output: kW‑koelvermogen per zone/ruimte.

Let op TOjuli (nieuwbouwwoningen): sinds 1 juli 2024 is actieve koeling alléén niet genoeg voor de oververhittingstoets; je toont óf voldoende beperking van zoninstraling aan, óf onderbouwt met koellast of GTO. Dit beïnvloedt de vereiste koelcapaciteit en dus je warmtepompkeuze. 

 

6) Stap 6 – Dimensioneer tapwater (DHW)

Naast ruimteverwarming/koeling moet de warmtepomp het gewenste tapwatercomfort leveren. Kijk naar opwarmvermogen (kW), boilervolume en heropwarmtijd passend bij het verbruikspatroon (pieken/douches). Dit volgt uit de productdocumentatie en scenario’s; de algemene normkaders focussen op last/comfort, de DHW‑dimensionering koppel je praktisch aan je 52016‑comfortprofiel. 

 

7) Stap 7 – Check energetische randvoorwaarden (BENG/NTA 8800)

BENG wordt bepaald met NTA 8800: energiebehoefte, primair fossiel gebruik en hernieuwbare fractie. Deze jaarindicatoren sturen gebouwschil, installatiemix, PV en hulpenergie—én geven de beleidscontext waarin je warmtepomp moet presteren.

 

8) Stap 8 – Beoordeel rendement & jaarprestaties (COP/SCOP/SPF)

  • COP/SCOP uit productblad is indicatief; reëel SPF hangt af van aanvoertemperaturen, broncondities, regeling en deellast. Dit is waarom juiste vermogenspassing en lage systeemtemperaturen cruciaal zijn.

 

9) Stap 9 – Geluid & opstelplaats

Lucht‑waterunits vragen aandacht voor opstelplaats en geluid (geluiddruk bij buren, trillingvrije opstelling, nachtmodus). Hoewel dit project‑/merkafhankelijk is, hoort het in de selectieafweging zodra je het vermogen en type kent (praktisch gevolg van de gekozen technologie). (Algemene praktijk; zie koellast/comfortkaders) 

 

10) Stap 10 – Subsidie & regelgeving (ISDE + 2026‑wijzigingen)

  • ISDE: installatie door erkend bedrijf, meldcode controleren; sinds 2024 geldt o.a. label‑eis en aanvullende voorwaarden voor typen warmtepompen.
  • Per 2026: geen subsidie meer voor split lucht‑water met <3 kg koudemiddel en GWP ≥ 750; regeling en voorwaarden zijn aangescherpt. Neem dit mee in je productkeuze.

 

Beslisboom (vereenvoudigd)

  1. 12831‑last ≤ modulatiebereik warmtepomp bij beoogde aanvoertemperatuur? → Ja: monovalent mogelijk. Nee: overweeg bivalent of afgifteoptimalisatie (LT‑radiatoren/vloer) zodat aanvoertemperatuur omlaag kan. 
  2. 52016‑koellast aanwezig en TOjuli‑risico? → Ja: kies unit met voldoende koelvermogen + zonweringsstrategie (of GTO‑onderbouwing). Nee: alleen verwarmen; optimaliseer voor laagste systeemtemperaturen. 
  3. ISDE‑eisen & 2026‑regels oké? → Ja: meenemen in merk/typekeuze en offerte. Nee: kies alternatief (bijv. R290‑monoblock/ander koudemiddel) of plan zonder subsidie. 

 

Veelgemaakte fouten (en hoe wij ze voorkomen)

  • Vuistregels i.p.v. normlast → altijd 12831‑ruimteberekening; dat voorkomt overdimensioneren en pendelen. 
  • Koeling onderschatten → uurberekening 52016‑1, zonwering/glas meenemen; conform aangescherpte TOjuli‑lijn.
  • Te hoge aanvoertemperaturen → afgifte herdimensioneren naar LT voor betere SCOP/SPF.

 

Wat levert Climate Engineering op?

  1. Warmteverlies (NEN‑EN 12831‑1) → per‑ruimte kW en totaal aansluitvermogen + vertaling naar afgifte/aanvoertemperaturen. 
  2. Koellast & comfort (EN ISO 52016‑1) → piekkoellast per zone, effecten van zonwering/glas/gebruik, en optionele TOjuli/GTO‑onderbouwing. 
  3. Selectieadvies warmtepomp → type, vermogen, monovalent/bivalent punt, DHW‑configuratie, hydraulisch schema en regelstrategie, met ISDE‑check. 

 

Direct starten?