Handleiding – Warmtepomp (all‑electric): Energie‑ & CO₂‑besparingscalculator

Wat doet deze calculator?

Met deze tool ziet u in 2–3 minuten wat de overstap van een cv‑ketel op gas naar een volledig elektrische warmtepomp u kan opleveren aan:

• CO₂‑besparing (kg/jaar)
• Kostenbesparing (€ / jaar)
• Elektriciteitsverbruik warmtepomp (kWh/jaar)
• Terugverdientijd (jaar)

De berekening gebruikt jaargebonden CO₂‑emissiefactoren voor Nederland (elektriciteit & aardgas) en volgt gangbare methodiek (location‑based netmix als standaard; market‑based mogelijk bij aantoonbare contractmix).

Wat heeft u nodig vóór u begint?

• Uw gasverbruik per jaar (m³) of uw warmtevraag (kWh/jaar)
• Uw energietarieven: € per kWh (stroom) en € per m³ (gas)
• Een idee van het jaarrendement (SCOP) van de beoogde warmtepomp
  (vuistregel: 3–5 afhankelijk van type & situatie) 
• Optioneel: ketelrendement (η) als u van m³ naar kWh wilt omrekenen

Waarom per jaar kiezen? De CO₂‑factoren veranderen jaarlijks. Tools en rapportages (bijv. CO₂‑Prestatieladder) eisen dat u rekent met de factoren van het verslagjaar en duidelijk uw keuze (location‑ versus market‑based) documenteert.  

Snel van start – in 8 stappen

1. Kies het jaar (CO₂‑set)
   Selecteer het verslagjaar (bijv. 2026). De calculator past automatisch de NL‑emissiefactoren voor elektriciteit (netmix) en aardgas toe die bij dat jaar horen. 

2. Kies warmtepomp‑type / SCOP‑hint

   • Lucht/water → start met SCOP ≈ 3,5
   • Bodem/WKO → start met SCOP ≈ 4,5
     Weet u het niet precies? Begin met de hint en verfijn later. 

3. Kies uw baseline

   • Huidig gasverbruik (m³/jaar) → vul uw jaarverbruik in
   • Warmtevraag (kWh/jaar) → vul uw warmtevraag in
     De calculator rekent m³ ↔ kWh om met LHV aardgas ≈ 8,8 kWh/m³ (NL‑representatief). 

4. Ketelrendement (η)
   Laat 0,92 staan als u geen exact rendement weet; dat is een realistische schatting voor moderne ketels. (Dit beïnvloedt alleen de omrekening van m³ naar warmtevraag.) 

5. SCOP (jaarrendement) warmtepomp
   Gebruik de voorgestelde SCOP of vul uw eigen waarde in.
   Hoe hoger de SCOP, hoe lager het stroomverbruik voor dezelfde warmtevraag.

6. Vul uw energietarieven in

   • Stroom (€/kWh)
   • Gas (€/m³)
     Vul bij voorkeur all‑in tarieven in (incl. energiebelasting en btw), omdat de kostenvergelijking daar het meest op lijkt. (In 2026 daalt de EB op stroom en stijgt die op gas; uw eindtarief is bepalend.) 

7. (Optioneel) Market‑based stroomfactor
   Heeft u een contract/GvO’s en wilt u rekenen met uw contractmix? Vink “market‑based” aan en vul uw eigen CO₂‑factor (kg/kWh) in. Bij twijfel uit laten; dan rekent u met de location‑based netmix. Let op: geïmporteerde GvO’s tellen in veel methodieken niet als groen en worden dan als grijs verrekend. Documenteer uw keuze in rapportage.

8. Investering (CAPEX) & “Bereken →”
   Vul uw eenmalige investering in om de terugverdientijd te zien, en klik op Bereken.

Uitleg van de uitkomsten

• CO₂‑besparing (kg/jaar)
  Verschil tussen uw oude situatie (volledig gas) en de nieuwe (warmtepomp op stroom).
  – Gasemissie rekent met WTW‑factor aardgas (bijv. 2,134 kg/m³ voor 2024/2025; 2,079 kg/m³ voor 2023).
  – Stroomemissie rekent standaard met location‑based netmix (bijv. 0,268 kg/kWh in 2025; 0,328 in 2024; 0,337 in 2023). 

• Kostenbesparing (€ / jaar)
  Uw oude gaskosten versus uw nieuwe stroomkosten (warmtepomp). Gevoelig voor tarieven en SCOP. (Houd rekening met de 2026‑trend in energiebelasting: stroom relatief gunstiger, gas zwaarder belast.)

• WP‑stroom (kWh/jaar)
  De elektriciteit die nodig is om uw jaarlijkse warmtevraag te dekken:
  EWP=Qwarmte/SCOPE_\text{WP} = Q_\text{warmte} / \text{SCOP}EWP​=Qwarmte​/SCOP. Hogere SCOP ⇒ minder kWh. 

• Terugverdientijd (jaar)
  CAPEX / €‑besparing per jaar. Staat er “–”? Dan is de besparing nihil of niet ingevuld.

• Aannames & factoren
  Open het uitklapvak om exact te zien met welk jaar, welke CO₂‑factoren en welke SCOP/η is gerekend (transparantie conform best‑practice). 

Twee invulvoorbeelden

Voorbeeld A – Gasverbruik bekend

1. Jaar: 2026
2. Type/SCOP: Lucht/water (SCOP 3,5)
3. Baseline: 25.000 m³/jaar
4. Ketelrendement: 0,92
5. Tarief stroom: € 0,25/kWh; Tarief gas: € 1,20/m³
6. Market‑based: uit
7. CAPEX: € 15.000
8. Bereken → en analyseer CO₂/€‑effect.

Voorbeeld B – Warmtevraag bekend

1. Jaar: 2026
2. Type/SCOP: Bodem/WKO (SCOP 4,5)
3. Warmtevraag: 180.000 kWh/jaar
4. Ketelrendement: 0,92 (alleen relevant bij m³→kWh; hier niet doorslaggevend)
5. Tarief stroom: € 0,23/kWh; Tarief gas: € 1,10/m³
6. Market‑based: aan → vul contractfactor (kg/kWh) in en documenteer bron/jaar
7. CAPEX: € 20.000
8. Bereken → en vergelijk SCOP 4,0 vs 5,0 (gevoeligheid).

Tips om uw uitkomst te verfijnen

• Werk met jaarcijfers (m³/kWh) i.p.v. maand‑ of seizoenswaarden.
• SCOP‑gevoeligheid: test ±0,5 (ontwerp/inregeling, buitentemperaturen en afgiftesysteem beïnvloeden het jaarrendement).
• Tarieven‑gevoeligheid: test ±20%; met de 2026‑belastingverschuiving wordt stroom vaker relatief gunstiger dan gas. , 
• Methodiek: gebruik location‑based tenzij u aantoonbare market‑based (NL‑GvO) data heeft; noteer altijd jaar, bron en aannames (audit‑proof). 

Veelgestelde vragen

1) Ik weet mijn SCOP niet—wat nu?
Begin met 3,5 voor lucht/water of 4,5 voor bodem/WKO. Varieer ±0,5 om de bandbreedte te zien. 

2) Wat is het verschil tussen location‑based en market‑based?

• Location‑based: rekent met de gemiddelde netmix van NL (standaard).
• Market‑based: rekent met uw contractmix (GvO’s). Let op: geïmporteerde GvO’s tellen vaak als grijs in rapportages; check uw methodiek. 

3) Hoe wordt m³ gas naar kWh omgezet?
Met de onderwaarde (LHV) van aardgas: ≈ 8,8 kWh per m³, gecorrigeerd met het ketelrendement. 

4) Verandert de CO₂‑factor van stroom elk jaar?
Ja, de netmix wijzigt. Controleer jaarlijks de emissiefactoren (co2emissiefactoren.nl/Milieubarometer) en kies het juiste verslagjaar in de calculator. 

5) Worden mijn gegevens opgeslagen?
Nee, de calculator draait in uw browser; invoer wordt niet opgeslagen of verzonden.

Toegankelijkheid & gebruiksgemak

• Volledig toetsenbord‑bedienbaar en mobielvriendelijk;
• Duidelijke labels bij elk veld en transparante bronnen onder “Aannames & factoren”.

Disclaimer

De resultaten zijn indicatief. Werkelijke prestaties hangen af van ontwerp/inregeling, isolatie, afgiftesysteem, bedrijfstijden en het klimaatjaar. Voor offertes/stakeholders adviseren we een projectspecificieke berekening met detailinvoer en (optioneel) uurprofielen.

“Deze berekening is indicatief; hieraan kunnen geen rechten worden ontleend.”