Veel woningeigenaren en gebouweigenaren willen hun energieverbruik verlagen. Maar waar begin je? Is het verstandiger om eerst de woning beter te isoleren, de verwarmingsinstallatie waterzijdig in te regelen of direct te investeren in een warmtepomp?
Het antwoord is niet voor iedere woning hetzelfde. Juist daarom is het belangrijk om eerst te kijken naar de warmtebehoefte van het gebouw, de bestaande verwarmingsinstallatie en de gewenste aanvoertemperatuur.
Een relatief kleine optimalisatie, zoals waterzijdig inregelen, kan soms al zorgen voor een comfortabeler binnenklimaat en lager energiegebruik. In andere situaties is extra isolatie of een warmtepomp een veel logischer vervolgstap.
Wat is waterzijdig inregelen?
Bij waterzijdig inregelen wordt de hoeveelheid verwarmingswater naar de verschillende radiatoren, convectoren of andere afgiftesystemen afgestemd op de daadwerkelijke warmtebehoefte van iedere ruimte.
Zonder goede balans kan het voorkomen dat sommige radiatoren veel te veel water krijgen, terwijl andere radiatoren onvoldoende doorstroming hebben. Daardoor worden bepaalde ruimten snel warm, terwijl andere ruimten achterblijven.
Een goed ingeregelde installatie zorgt ervoor dat het beschikbare warme water beter over het gebouw wordt verdeeld. Dat kan leiden tot een gelijkmatiger comfort en een efficiëntere werking van de verwarmingsinstallatie.
Volgens RVO kan goed ingeregelde klimaatinstallaties het energiegebruik, afhankelijk van de installatie en het gebruik, met circa 10 tot 15% laten dalen.
Is waterzijdig inregelen verplicht?
Ja, voor bepaalde situaties gelden hiervoor wettelijke eisen.
De huidige regelgeving schrijft voor dat verwarmingsinstallaties in woningen en utiliteitsgebouwen hydraulisch in balans moeten zijn. Dit geldt onder meer na vervanging van de warmteopwekker en wanneer minimaal een derde van de afgifte-elementen, zoals radiatoren, wordt geplaatst, vervangen of verbouwd. Was de installatie al aantoonbaar hydraulisch in balans, dan hoeft dit niet opnieuw te worden uitgevoerd.
Waterzijdig inregelen is bovendien niet altijd technisch mogelijk. Er moet een geschikte flowregeling aanwezig zijn, bijvoorbeeld via instelbare radiatorkranen of andere regelvoorzieningen.
Voor aannemers en installateurs is dit een belangrijk aandachtspunt bij renovaties en het vervangen van verwarmingsinstallaties.
Maar is waterzijdig inregelen voldoende om energie te besparen?
Niet altijd.
Waterzijdig inregelen optimaliseert vooral de bestaande verwarmingsinstallatie. Het verlaagt niet automatisch de warmtebehoefte van het gebouw.
Stel dat een woning slecht geïsoleerd is en veel warmte verliest via het dak, de gevel, de vloer en de ramen. Dan kan een perfect ingeregelde installatie nog steeds veel warmte moeten leveren.
Daarom moet onderscheid worden gemaakt tussen:
1. Warmteverlies beperken
Door isolatie en kierdichting hoeft de woning minder warmte te produceren.
2. De warmte goed verdelen
Door waterzijdig inregelen wordt de warmte beter over de verschillende ruimten verdeeld.
3. De warmte efficiënter opwekken
Een moderne warmtepomp kan een efficiënte manier zijn om de benodigde warmte te produceren, mits de woning en het afgiftesysteem daarvoor geschikt zijn.
De beste verduurzamingsstrategie combineert deze drie onderdelen op het juiste moment.
Eerst isoleren of meteen een warmtepomp?
Een veelgemaakte fout is om direct een warmtepomp te kiezen op basis van het huidige energieverbruik.
Een warmtepomp moet namelijk worden afgestemd op de werkelijke warmtebehoefte van het gebouw. Wanneer je eerst gaat isoleren, kan de warmtevraag aanzienlijk veranderen.
Een woning die vóór de isolatie bijvoorbeeld veel vermogen nodig had, kan het na het isoleren met een veel kleinere installatie doen. Een te grote warmtepomp kan juist leiden tot hogere investeringskosten, ongunstige bedrijfstijden en minder optimale werking.
Ook de temperatuur van het verwarmingssysteem speelt een belangrijke rol. Een woning die bij een lagere aanvoertemperatuur comfortabel warm blijft, is doorgaans beter voorbereid op verwarming met een warmtepomp.
Wanneer is waterzijdig inregelen interessant?
Waterzijdig inregelen is vooral interessant wanneer:
- bepaalde ruimten moeilijk warm worden;
- radiatoren onderling sterk verschillen in temperatuur of opwarmtijd;
- de cv-installatie onrustig of inefficiënt werkt;
- de woning al redelijk goed is geïsoleerd;
- de warmteopwekker wordt vervangen;
- er radiatoren of andere afgifte-elementen worden aangepast;
- je eerst met relatief beperkte maatregelen het bestaande systeem wilt optimaliseren.
Het is dus niet zozeer een alternatief voor isolatie of een warmtepomp. Vaak is het juist een onderdeel van een goede verduurzamingsstrategie.
Wanneer is isoleren de betere eerste stap?
Isoleren is vaak interessant wanneer het warmteverlies van de woning nog relatief hoog is.
Denk bijvoorbeeld aan:
- onvoldoende dakisolatie;
- een slecht geïsoleerde gevel of spouw;
- een slecht geïsoleerde vloer;
- enkel of verouderd glas;
- veel ongewenste luchtlekken.
Door eerst de warmtevraag te verlagen, kan daarna beter worden bepaald welke verwarmingsinstallatie nodig is.
De Rijksoverheid geeft ook aan dat een woning voldoende geïsoleerd moet zijn om goed voorbereid te zijn op een volledig elektrische warmtepomp. Het energielabel kan daarbij informatie geven over de geschiktheid van een woning voor een warmtepomp.
Wanneer is een warmtepomp interessant?
Een warmtepomp kan een goede volgende stap zijn wanneer de woning geschikt is voor efficiënte verwarming met een relatief lage watertemperatuur.
Voor een volledig elektrische warmtepomp zijn onder andere de isolatie, warmtebehoefte, het afgiftesysteem en de beschikbare elektrische capaciteit belangrijke aandachtspunten.
Een hybride warmtepomp kan in bepaalde situaties een tussenstap zijn. De Rijksoverheid noemt isoleren in combinatie met een hybride warmtepomp bijvoorbeeld als mogelijke oplossing wanneer een volledig elektrische warmtepomp op korte termijn niet geschikt is, bijvoorbeeld door onvoldoende isolatie of beperkingen op het elektriciteitsnet.
Een algemene wettelijke verplichting om vanaf 2026 bij het vervangen van een cv-ketel verplicht een hybride warmtepomp te nemen, moet overigens niet worden verward met de eerdere kabinetsplannen. Het kabinet heeft in 2024 afgezien van de voorgenomen normering van verwarmingsinstallaties per 2026.
Wat zijn de risico's van de verkeerde volgorde?
Een verkeerde volgorde kan onnodig veel geld kosten.
Een voorbeeld:
Een woning krijgt eerst een nieuwe warmtepomp die is geselecteerd op basis van de oude, hoge warmtevraag. Daarna wordt de woning flink geïsoleerd. De warmtevraag daalt, maar de warmtepomp blijft dezelfde capaciteit houden.
Een ander risico is dat de warmtepomp wordt geplaatst terwijl het bestaande afgiftesysteem onvoldoende geschikt is voor lage watertemperaturen. Hierdoor kan de installatie minder efficiënt werken of bij koud weer onvoldoende vermogen kunnen leveren.
Ook uitsluitend waterzijdig inregelen zonder naar het warmteverlies te kijken kan een gemiste kans zijn. De installatie werkt dan beter, maar het gebouw kan nog steeds onnodig veel warmte verliezen.
Een warmteverliesberekening geeft duidelijkheid
De beste keuze begint daarom niet bij het merk of vermogen van een warmtepomp, maar bij de vraag:
Hoeveel warmte heeft het gebouw daadwerkelijk nodig?
Met een warmteverliesberekening kan worden vastgesteld hoeveel verwarmingsvermogen per ruimte en voor het totale gebouw nodig is. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de gebouwschil, oppervlakken, isolatiewaarden, glas, ventilatie en ontwerpcondities.
Daarmee ontstaat een betere basis voor keuzes over:
isoleren → afgiftesysteem → waterzijdig inregelen → warmteopwekker.
Dit voorkomt dat er onnodig grote installaties worden gekozen en maakt het eenvoudiger om investeringen stap voor stap op elkaar af te stemmen.
Wat is uiteindelijk het meest kostenbesparend?
Er is geen standaardantwoord dat voor iedere woning geldt.
In een goed geïsoleerde woning met een matig ingeregelde installatie kan waterzijdig inregelen een relatief eenvoudige en betaalbare verbetering zijn.
In een slecht geïsoleerde woning kan eerst isoleren veel verstandiger zijn.
En wanneer de woning voldoende geschikt is gemaakt voor lage-temperatuurverwarming, kan een warmtepomp een interessante vervolgstap zijn.
De juiste volgorde is daarom belangrijker dan één losse maatregel.
Begin met het in kaart brengen van het warmteverlies. Daarna kun je onderbouwd bepalen welke maatregel technisch én financieel het meest interessant is.
Vraag een warmteverliesberekening aan
Twijfelt u tussen isoleren, waterzijdig inregelen, radiatoren aanpassen of een warmtepomp?
Laat dan eerst de warmtebehoefte van de woning of het gebouw berekenen. Zo voorkomt u dat u investeert in een installatie die te groot, te klein of niet optimaal afgestemd is op het gebouw.
Wilt u weten hoeveel verwarmingsvermogen uw woning of project werkelijk nodig heeft?
Vraag een warmteverliesberekening aan →
Climate Engineering kan helpen om de warmtebehoefte inzichtelijk te maken en de basis te leggen voor een passende en efficiënte verwarmingsinstallatie.
Reactie plaatsen
Reacties